. चंद्रपूर जिल्हा हा निसर्ग, कोळसा, वाघ आणि गड-किल्ल्यांच्या परंपरेसाठी ओळखला जातो. या जिल्ह्याची ऐतिहासिक ओळख सांगणारं एक महत्त्वाचं ठिकाण म्हणजे जुनुना जंगल. एकेकाळी गोंड राजांची शिकार मोहिमांचं केंद्र असलेलं हे जंगल आज उपेक्षा, उदासीनता आणि असभ्य वर्तनामुळे कलंकित होत आहे.
. गोंड साम्राज्याच्या काळात जुनुना जंगल राजेशाही वैभवाचं प्रतीक होतं. हिरवीगार झाडी, पाण्याची मुबलकता आणि वन्यजीवांच्या सहवासामुळे हे ठिकाण राजघराण्याला प्रिय होतं. आजही जंगलातील भग्नावशेष त्या काळच्या दिमाखाची साक्ष देतात. मात्र काळ बदलला, राजेशाही संपली आणि या वारशाकडे प्रशासनाने पाठ फिरवली.
. आज दुर्दैवाने जुनुना जंगलाचं नाव इतिहासापेक्षा गैरप्रकारांसाठी जास्त घेतलं जातं. सुरक्षेचा अभाव, व्यवस्थापनाची कमतरता आणि ओसाडपणामुळे हे ठिकाण असभ्य वर्तनासाठी अड्डा ठरत आहे. पर्यटकांना इथे वैभवशाली इतिहासापेक्षा दारू, गोंधळ आणि अव्यवस्था दिसते. परिणामी या ठिकाणाची प्रतिमा सतत मलिन होत आहे.
. याचे परिणाम गंभीर आहेत. स्थानिक तरुण चुकीच्या वातावरणात गुरफटत आहेत, पर्यटनाचा विकास थांबला आहे आणि वारशाचा अपमान होत आहे. जुनुना जंगल “इतिहासाची शान” न राहता “ऐयाशीचं अड्डं” म्हणून ओळखलं जाणं ही संपूर्ण समाजाची लाज आहे.
. या स्थितीत प्रशासन व समाज दोघांची जबाबदारी वाढते. पोलिस गस्त, सीसीटीव्ही कॅमेरे, स्वच्छता, प्रकाशयोजना यांसारख्या सोयी तातडीने उभारल्या पाहिजेत. पर्यटन विभागाने या ठिकाणाला ऐतिहासिक स्मारक म्हणून विकसित करून माहितीफलक, मार्गदर्शक व सुविधा उपलब्ध कराव्यात. स्थानिक ग्रामस्थांना संवर्धन मोहिमेत सामावून घेणं आवश्यक आहे.
. इतिहास जपणं ही फक्त सरकारची जबाबदारी नाही, तर समाजाचाही कर्तव्य आहे. शाळा-कॉलेजमधील विद्यार्थ्यांना या वारशाबद्दल शिक्षण देऊन “इतिहास जपा, भविष्य घडवा” हा संदेश प्रत्यक्षात उतरवणं गरजेचं आहे.
. जुनुना जंगल ही केवळ एक जागा नाही, तर चंद्रपूरच्या इतिहासाचं एक महत्त्वाचं पान आहे. त्या पानावर वैभव आणि अभिमान कोरलेले आहेत. आज त्यावर असभ्यतेचे डाग पडत आहेत. जर आपणच जागं झालो नाही, तर पुढील पिढ्यांना हे ठिकाण इतिहासाची शान न राहता फक्त ऐयाशीचं अड्डं म्हणूनच माहिती राहील.
. म्हणूनच आता वेळ आली आहे – वारसा जपा, असभ्यतेला आळा घाला आणि जुनुना जंगल पुन्हा एकदा इतिहासाचा अभिमान ठरेल अशी चळवळ उभारूया.
शताक्षी खाडे, चंद्रपूर, संपादकीय
